Lester Young: Aynı Çalgıda Başka Bir Ton

1930'ların sonunda tenor saksofonun nasıl duyulması gerektiği konusunda yaygın bir kanı vardı: kalın, geniş ve vibratolu. Coleman Hawkins bu tonun ölçütüydü. Lester Young bambaşka bir ses getirdi ve ilk yıllarda bunun bedelini ödedi.

Young'ın tonu hafif, düz ve az vibratoluydu. Fletcher Henderson topluluğuna katıldığında orkestra üyeleri ondan Hawkins gibi çalmasını istedi; Young direndi ve kısa sürede ayrıldı. Count Basie orkestrasında bulduğu yer ise ona uygundu; Basie'nin hafif ve esnek ritim bölümü bu tonu taşıdı.

Cümleleme anlayışı da ayrıydı. Hawkins akor dizisini dikey olarak, akor akor izliyordu; Young yatay düşünüyordu. Cümleleri ölçü sınırlarını aşar, akor değişimlerinin üstünden geçer, beklenen yerde kapanmaz. Bu yaklaşım bebop kuşağı için doğrudan bir model oldu.

Billie Holiday ile yaptığı kayıtlar ayrı bir başlıktır. Şarkıcının arkasında çaldığı karşı ezgiler, eşlik ile solo arasındaki sınırı bulanıklaştırır. İkisi arasındaki müzikal anlayış, caz tarihinde en çok örnek gösterilen ortaklıklardan biridir.

İkinci Dünya Savaşı sırasında askere alınması ve orada yaşadıkları sağlığını ve icrasını etkiledi. Savaş sonrası kayıtlarında ton daha kalın, cümleler daha kısadır. Bu dönem kimi dinleyici için düşüş, kimi için daha içe dönük bir olgunluktur.

Young'ın kalıcı etkisi ton çeşitliliğine açtığı alandır. Bir çalgının "doğru" bir tonu olduğu fikrini zayıflattı. Sonraki kuşakta Stan Getz, Zoot Sims ve daha pek çok icracı bu hafif ton geleneğinden çıktı.

Derslerimizde ton, kursiyerin kendi dudak yapısı ve nefes kapasitesi üzerinden kurulur. Bir kayda benzemek hedef değildir; hedef, kursiyerin aradığı sesi bilinçli olarak üretebilmesidir.