ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Solfej, teori ve armoni

Messiaen: Sınırlı Aktarımlı Modlar

Kendi kuramını yazan bir besteci: malzeme, ritim ve renk üzerine sistemli bir dil.


Olivier Messiaen, hem besteci hem kuramcı ve öğretmendi. Paris Konservatuvarı'ndaki sınıfından geçen isimler yirminci yüzyıl ikinci yarısının önemli bestecilerini kapsar. Kendi tekniğini açık biçimde yazıya döktü.

En bilinen katkısı sınırlı aktarımlı modlardır. Bunlar, belirli bir aralık deseniyle kurulan ve belirli sayıda aktarımdan sonra kendini tekrarlayan dizilerdir. Örneğin tam ses dizisi iki aktarımdan sonra aynı sesleri verir. Messiaen bu özellikteki yedi modu tanımladı ve eserlerinde sistemli olarak kullandı. Sonuç, tonal merkez duygusu zayıf ama tanınabilir renkleri olan bir malzemedir.

Ritim tarafında Hint ritim kuramından ve antik Yunan ölçülerinden yararlandı. Eklemeli ritim kavramı — bir ritmik değere küçük bir ek yaparak simetriyi bozmak — onun tekniklerinden biridir. Ayrıca geri döndürülemez ritimler geliştirdi: baştan ve sondan okunduğunda aynı olan ritmik desenler.

Kuş sesleri üçüncü ve en özgün kaynağıdır. Dünyanın farklı bölgelerinde kuş ezgilerini notaya geçirdi ve eserlerinin malzemesi yaptı. Bu, süsleyici bir alıntı değil, ezgisel dilin doğrudan kaynağıdır.

Renk duyumu da çalışmasının parçasıdır; belirli akorları belirli renklerle ilişkilendirdiğini anlatmıştır. Bu bireysel algı, armonik tercihlerini açıklayan bir çerçeve sundu.

Zamanın Sonu İçin Dörtlü, savaş esiri olduğu kampta yazıldı ve orada ilk kez seslendirildi. Eserin çalgı seçimi — keman, çello, klarnet, piyano — kampta bulunan müzisyenlere göre belirlendi.

Derslerimizde çağdaş malzeme, sistemli kullanım örnekleriyle tanıtılır. Kursiyer bir modu alıp kendi kısa parçasını yazarak yöntemi doğrudan dener.

Soru ve cevap

Sınırlı aktarımlı mod nedir?

Belirli bir aralık deseniyle kurulan ve birkaç aktarımdan sonra aynı sesleri veren dizidir. Tonal merkez duygusu zayıftır ama tanınabilir bir rengi vardır.

Geri döndürülemez ritim ne demek?

Baştan ve sondan okunduğunda aynı olan ritmik desendir. Yön duygusunu zayıflatır ve zamanın akışını bulanıklaştırır.