ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Nefesli çalgılar

Mozart'ın Klarnet Konçertosu: Kaybolan El Yazması

Bugün çalınan metin, bestecinin yazdığı metin değil.


Dağarın en çok çalınan klarnet eserinin bestecinin elinden çıkmış bir nüshası yoktur. K. 622'nin el yazması kayıptır ve bugün basılı duran metin, o kaybın üstüne kurulmuş bir yeniden kurgudur.

Mozart'ın elinden kalan tek parça başka bir çalgıya aittir. Sol majör basset kornosu için başlanmış bir konçertonun yüz doksan dokuz ölçülük bölümü, aynı malzemenin ilk hâlini gösterir. Besteci eseri sonradan basset klarnet için yeniden düşündü ve tamamlanmış nüshayı 1791 ekiminde Anton Stadler'e verdi.

Sonrası belirsizdir. Mozart'ın eşi, yıllar sonra bir yayıncıya Stadler'in nüshayı kaybettiğini, rehine bıraktığını ya da çaldırdığını anlattı; rehin anlatısı kaynaklarda efsane olarak geçiyor. Stadler'in alt sesleri uzatan klarnet biçimi de yaygınlaşmadı ve eser yerleşik la klarnete uyarlanarak basıldı.

Yirminci yüzyılda ters yöne gidildi. Basset klarnet için yapılan ilk modern icra 1951'de Prag'da gerçekleşti; sonraki yıllarda birkaç ayrı yeniden kurgu yayımlandı. Hepsi aynı kabulle çalışır: elde kaynak olmadığı için yapılan şey, bestecinin ne yazmış olabileceğine dair dayanaklı bir tahmindir.

Bugün iki metin yan yana duruyor. Biri basılıp yerleşmiş olan, öteki geri kazanılmaya çalışılan; ikisi de aynı eserin adını taşıyor.

Soru ve cevap

K. 622'nin el yazması neden yok?

Mozart tamamlanmış nüshayı 1791 ekiminde Anton Stadler'e verdi ve izi orada kayboldu. Bestecinin eşi, yıllar sonra nüshanın kaybolduğunu, rehin bırakıldığını ya da çalındığını aktardı.

Basset klarnet sürümü nereden biliniyor?

Elde Mozart'ın yazdığı basset klarnet metni yoktur. Yirminci yüzyılda yapılan yeniden kurgular, basset kornosu için yazılmış erken bölüm ile basılı metnin karşılaştırılmasına dayanır.