Ney ile Flüt: İki Ayrı Ses Üretimi
İkisi de kenardan üflenir; buradan sonrası tamamen ayrılır.
Ney ve flüt, ses üretimi açısından aynı aileye girer: hava akımı keskin bir kenara yönlendirilir ve kenarda oluşan girdaplar titreşimi başlatır. Buradan sonrası ayrılır.
Flüt yandan üflenir. Ağız deliği gövdenin yan tarafındadır ve dudak bu deliğin kenarına dayanır. Ney ise uçtan üflenir; kamışın kesik ucu doğrudan dudağa dayanır ve hava akımı bu kenardan kesilir.
Uçtan üfleme daha dar bir açı toleransı taşır. Flütte ses çıkarmak birkaç derslik bir iştir; neyde haftalar, kimi zaman aylar sürebilir. Karşılığında ney daha fazla ton esnekliği sunar. Dudak açısı ve hava basıncı değiştirilerek aynı parmak düzeninden farklı perdeler elde edilir; kaydırmalar ve mikroton hareketleri doğrudan nefesle yapılır. Flütte bu esneklik daha sınırlıdır; mekanizma perdeleri sabitler.
Mekanizma farkı belirleyicidir. Flüt, Boehm sistemiyle bütün seslerin eşit ve doğru çıkmasını sağlar; ney'de böyle bir düzeltme yoktur, doğruluk icracıya kalır.
Ton karakteri de ayrılır. Flüt berrak ve taşıyıcıdır; ney nefesli, nazal ve daha az taşıyıcıdır. İki ton farklı dağarlara uygun düşer.
Bu karşılaştırma, çalgı seçiminde yol gösterir. Hızlı ve kromatik bir dağar isteyen kursiyer için flüt, makamsal ve serbest tartımlı bir dağar için ney daha uygundur.
Derslerimizde iki çalgı ayrı ayrı öğretilir. Flütten gelen kursiyerde ney için dudak açısı çalışması baştan kurulur.
Soru ve cevap
Flüt bilen ney çalabilir mi?
Nefes denetimi aktarılır ama dudak açısı baştan kurulur. Uçtan üfleme farklı bir refleks gerektirir ve ayrı bir alışma dönemi ister.
Hangi çalgı hangi dağar için uygun?
Hızlı ve kromatik dağar için flüt, makamsal ve serbest tartımlı dağar için ney daha uygundur. Ton karakterleri de bu ayrımı destekler.
Bu konunun dersi
DerslerimizNey Dersi