ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Geleneksel çalgılar

Nefesli Halk Çalgılarında Ton ve Yöresel Tavır

Aynı çalgı, iki yörede iki ayrı sesle çalınır; fark tekniktedir.


Nefesli halk çalgılarında ton, çalgının kendisi kadar icracının üfleme biçimine bağlıdır. Aynı zurna, iki farklı yörede belirgin biçimde farklı duyar.

Farkı üreten değişkenler bellidir. Kamışın ağız içine ne kadar alındığı, dudak basıncı, gırtlak açıklığı ve hava hızı. Bu dördünün birleşimi ton karakterini kurar.

Bazı yörelerde daha açık, daha kaba ve daha güçlü bir ton tercih edilir; bu, açık alan ve dans eşliği geleneğiyle ilgilidir. Başka yörelerde daha kapalı, daha ince ve daha kontrollü bir ton benimsenir. Süsleme dili de ton kadar ayırt edicidir. Çarpmaların hızı, trillerin genişliği ve kaydırmaların ne kadar duyurulduğu yöreye göre değişir. Bu ayrıntılar notada gösterilmez.

Vurgu ve cümleleme üçüncü katmandır. Aynı ezgi, bir yörede kesik ve vurgulu, başka bir yörede bağlı ve akıcı çalınır. Dans karakteri bu farkın arkasındaki temel nedendir.

Bu yüzden nefesli halk çalgısı eğitiminde kayıt dinleme zorunludur. Bir ustanın kısa bir cümlesini defalarca dinleyip çıkarmak, teknik tariften çok daha hızlı aktarır.

Konservatuvar eğitiminde standart bir ton anlayışının yerleşmesi tartışılır. Standart, topluluk içinde kaynaşmayı kolaylaştırır; buna karşılık yöresel farkları silme riski taşır.

Derslerimizde ton çalışması yöresel tavırla birlikte yürütülür. Kursiyer hangi yörenin dağarını çalıştığını bilerek ton kararlarını verir.

Soru ve cevap

Ton nasıl değiştirilir?

Kamışın ağız içine alınma derinliği, dudak basıncı, gırtlak açıklığı ve hava hızıyla. Değişiklik tek değişkenle ve kayıt dinlenerek yapılır.

Yöresel tavır nasıl öğrenilir?

Kayıt dinleyerek ve kısa cümleleri kulaktan çıkararak. Süsleme hızı, vurgu ve cümleleme farkları notada gösterilmez.

Bu konunun dersi

DerslerimizKaval Kursu