Casals'ın Derslerinde Entonasyon: Perdenin Yeri Kimin Kararı?
Perdenin yeri bir ölçüm mü, bir karar mı?
Entonasyon çoğu derste bir doğruluk sorusu olarak ele alınır; ses ya yerindedir ya değildir. Pablo Casals bu ikiliyi kabul etmedi. Ona göre perdenin yeri, içinde bulunduğu armoniye ve ezginin gittiği yöne göre bir parça kayar, bu kayma da yanlışlık değil anlatımın kendisidir.
Bu yaklaşımın yazıya geçmesini David Blum'a borçluyuz. Blum, Casals'ın Prades, San Juan, Marlboro ve Zermatt'taki provalarına ve derslerine yıllarca girdi, özel konuşmalarından not tuttu ve 1977'de Casals and the Art of Interpretation'ı yayımladı. Kitap hâlâ başlıca yazılı kaynaktır; 2015 baskısının girişini Paul Tortelier yazdı.
Anlatımcı entonasyonun pratik karşılığı, yükselen bir ezgide öncü sesin bir parça yukarı, inen bir çizgide bir parça aşağı yerleşmesidir. Majör üçlü, eşlik eden armoni içinde temperamanlı klavyedekinden parlak duyulur.
Bu düşüncenin bir sınırı vardır ve Casals bunu biliyordu. Piyanoyla çalan bir yaylı, klavyenin sabit perdeleriyle kendi kayan perdeleri arasında sürekli bir uzlaşma kurar; orkestrada uzlaşma çalgı gruplarının tamamını ilgilendirir. Serbestlik tek başına çalınan bir Bach süitinde en geniş, eşlikli bir sonatta en dar hâlini alır.
Entonasyonun doğruluk sorusu olmaktan çıkması böyle olur. Perdenin yeri bir ölçüm değil, o anda hangi armoninin duyulduğuna verilen bir cevaptır.
Soru ve cevap
Anlatımcı entonasyon piyanoyla çalışırken de uygulanır mı?
Piyanonun perdeleri sabit olduğundan yaylı çalgı, kayan perdelerini klavyenin verdiği seslere yaklaştırır. Serbestlik en geniş hâlini solo çalmada alır.
Casals'ın ders notları nereden okunabilir?
David Blum'un 1977 tarihli Casals and the Art of Interpretation kitabı, Prades'ten Zermatt'a uzanan prova ve derslerden tutulmuş notlara dayanır. 2015 baskısının girişi Paul Tortelier'nindir.
Bu konunun dersi
DerslerimizÇello Kursu