ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Geleneksel çalgılar

Erhu: İki Tel, Perdesiz Sap ve Zarlı Gövde

Çin'in iki telli yaylısında yay tellerin arasından geçer ve klavye bulunmaz.


Yaylı çalgıların çoğunda telin altında bastırma yüzeyi olarak bir klavye bulunur, hepsinde değil. Çin'in erhu adlı çalgısı bu düzende çalışır; parmak doğrudan telin üzerine iner. Tel sayısı ikidir ve aralarındaki akort beşli aralığındadır.

Yayın konumu da alışılmış değil. Yay, iki telin arasına yerleştirilir ve iki yöne çekilerek her iki teli de titreştirir. İcracı, yayın baskısını değiştirerek hangi telin öne çıkacağını belirler.

Gövdenin ön yüzü deriyle kapalıdır. Geleneksel yapımda yılan derisi kullanılır ve müze kayıtları bu derinin tutkalla gerildiğini belirtir. Son yıllarda sentetik zarlar geliştirildi, buna karşılık icracıların büyük bölümü hâlâ yılan derisinin verdiği sesi tercih ediyor.

Üst eşik de hareketlidir. Telin titreşen boyunu belirleyen bu parça qianjin adıyla anılır ve naylon kordondan yapılır; yukarı aşağı kaydırılarak ayarlanabilir. Küçük bir parçanın yeri, çalgının bütün akort düzenini ve tellerin tepki verme biçimini etkiler.

Klavyesiz bir sapta perde yoktur. Her ses, parmağın tel üzerindeki yerinden ve baskı derecesinden çıkar; kaydırmalar ile süslemeler bu düzende doğal bir araca dönüşür. Çalgının bilinen anlatım gücü, eksik görünen bu sade yapıdan geliyor.

Soru ve cevap

Erhu'da yay nereye yerleştirilir?

Yay iki telin arasına geçirilir ve iki yöne çekilerek her iki teli de titreştirir. İcracı yayın baskısını değiştirerek hangi telin öne çıkacağını belirler.

Gövdenin ön yüzü neyle kapatılır?

Geleneksel yapımda yılan derisi kullanılır ve müze kayıtları bu derinin tutkalla gerildiğini belirtir. Sentetik zarlar geliştirildi, icracıların büyük bölümü yine de deri sesini tercih ediyor.