Müzik Dinlenen Evde Büyümek

Haftada bir saat ders alan bir çocuk, kalan yüz altmış yedi saati evde geçirir. O saatlerde evde ne duyulduğu, ders saatinden daha belirleyicidir. Buna rağmen veliler çoğunlukla çalışma süresini sorar, dinleme ortamını değil.

Evde müzik dinlenmesinin birinci etkisi tanıdıklıktır. Bir çocuk, daha önce duyduğu bir ezgiyi çalarken çok daha hızlı ilerler. Hedef sesi zaten kafasındadır. Hiç duymadığı bir eseri çalan çocuk ise notaları doğru basar ama nereye varacağını bilmez.

İkinci etki türlerin tanınmasıdır. Yalnız tek bir tür duyulan bir evde büyüyen çocuk, o türün dışına çıktığında yabancılık hisseder. Farklı dönemler, farklı çalgılar ve farklı dokular duyan bir kulak, dersteki her yeni malzemeye daha açık gelir.

Üçüncü etki meşruiyettir. Çocuk, evde hiç dinlenmeyen bir müziği çalışıyorsa, çalgı yalıtılmış bir uğraş olarak kalır — okul ödevi gibi. Evde o müzik duyuluyorsa, çalgı ailenin gündemine ait bir şey hâline gelir.

Bu etkiler için özel bir program gerekmez. Yapılabilecek şeyler basittir. Birincisi, çocuğun çaldığı eserlerin kayıtlarını evde açmaktır — ders sonrası, yemek hazırlanırken, arabada. İkincisi, çocuğun çalgısının yer aldığı kayıtları dinlemektir; kendi çalgısının usta ellerdeki hâlini duymak güçlü bir modeldir.

Üçüncüsü, dinlenen şey üzerine kısa konuşmalardır. "Bu parçada en çok neresini beğendin" ya da "burada hangi çalgı çalıyor" gibi sorular, pasif dinlemeyi aktif hâle getirir. Uzun analizlere gerek yoktur; bir iki cümle yeterlidir.

Dördüncüsü canlı müziktir. Bir konser, bir dinleti ya da bir prova izlemek, kayıttan dinlemenin veremediği bir şey verir: müziğin insanlar tarafından, o anda üretildiğini görmek. Küçük çocuklarda bu deneyim, uzun süre etkisini korur.

Yapılmaması gereken bir şey de vardır: dinlemeyi bir ödeve çevirmek. "Bunu dinlemelisin" biçiminde dayatılan bir kayıt, çoğu zaman dinlenmez. Açık bırakılan ve konuşulmadan geçilen müzik daha çok iş görür.

Bir başka nokta, ailenin kendi zevkini gizlememesidir. Çocuğun yalnız "eğitici" sayılan müziklere maruz bırakılması yapaydır. Ailenin gerçekten sevdiği müzik, hangi tür olursa olsun, çocukta müziğin hayatın bir parçası olduğu duygusunu kurar.

Ergenlikte çocuk kendi dinleme dünyasını kurar ve bu dünya çoğu zaman ailenin dışındadır. Bu olağandır ve engellenmez; tam tersine, çocuğun dinlediği müziği çalgıya taşımak — o parçaların düzenlemelerini çalışmak — ilginin sürmesini sağlayan en etkili yollardan biridir.