Akort, gitar çalışmasının ilk adımıdır ve atlanmaması gereken bir adımdır. Akortsuz bir çalgıyla yapılan çalışma yalnız kötü duyulmakla kalmaz; kursiyerin kulağını yanlış aralıklara alıştırır. Her çalışma öncesi akort denetimi, alışkanlık hâline gelir.
Standart akort, altı telin belirli seslere ayarlanmasıdır ve dağarın büyük bölümü bu düzene göre yazılmıştır. Akort aletleri bu işi kolaylaştırır; sapa takılan titreşim algılayıcı modeller gürültülü ortamlarda bile çalışır.
Ancak akort aletine tamamen bağlı kalmak bir eksiklik üretir. Kursiyerin kendi kulağıyla da kontrol edebilmesi gerekir: bir telin beşinci perdesi, komşu telin boş hâliyle aynı sesi verir (bir tel bunun istisnasıdır). Bu yöntemle yapılan kontrol, işitme eğitimi olarak da çalışır.
Akort kararsızlığının birkaç yaygın sebebi vardır. Yeni takılan teller birkaç gün boyunca esner ve sürekli akordan çıkar; bu olağandır ve telleri hafifçe çekerek hızlandırılabilir. Burguların gevşek olması, sıcaklık ve nem değişimi de akordu bozar. Eğer bir tel sürekli ve hızla düşüyorsa, burgu ya da eşik tarafında bir sorun olabilir.
Tel değişimi, bakımın düzenli parçasıdır. Teller zamanla kirlenir, esnekliğini kaybeder ve tonu donuklaşır. Değişim zamanı birkaç işaretten anlaşılır: ton parlaklığını yitirir, akort tutmaz, tel yüzeyinde matlaşma ya da aşınma görülür. Düzenli çalışan bir kursiyer için birkaç ayda bir değişim makuldür.
Değişim yapılırken tellerin tek tek değiştirilmesi ya da hepsinin birden çıkarılması tartışılır; klasik gitarda tek tek değiştirmek sap üzerindeki gerginliği dengede tutar. Yeni tel, burguya düzgün sarılır ve sarım sayısı aşırı olmaz — düzensiz sarım akort kararsızlığının sık sebebidir.
Tel tipi de tercihtir. Klasik gitarda naylon, akustik ve elektro gitarda metal teller kullanılır ve çalgılar arasında değiştirilemez; klasik gitara metal tel takmak sapa ve gövdeye zarar verir.
Değişimden sonra çalgının yeniden dengeye oturması birkaç gün alır.
Standart dışı akort düzenleri de yaygındır. Alt telin bir ses indirildiği düzen, ağır dağarda sıkça kullanılır; açık akort düzenleri ise slide tekniğinin temelidir. Bu düzenlere geçmeden önce standart akortta temel oturur. Parmak düzenlerinin tamamı değişir.
Soru ve cevap
Her çalışmadan önce akort gerekli mi?
Her çalışmadan önce akort gereklidir; akortsuz çalgıyla yapılan çalışma kulağı yanlış aralıklara alıştırır.
Teller ne zaman değişir?
Ton parlaklığını yitirdiğinde, akort tutmadığında ya da yüzeyde aşınma görüldüğünde. Düzenli çalışanda birkaç ayda bir makuldür.
Bu konunun dersi
DerslerimizKlasik Gitar Dersi