İki Çalgı Birden: Ne Zaman İşe Yarar?

İki çalgıyı birlikte öğrenmek isteyen kursiyerlere verilen cevap genellikle tek kelimedir: hayır. Bu cevap bazı durumlarda doğrudur, bazı durumlarda gereksiz bir kısıttır. Ayrımı yapan şey, çalgıların birbiriyle ilişkisi ve kursiyerin hangi aşamada olduğudur.

Birlikte öğrenmenin işe yaramadığı durum bellidir: ikisi de başlangıç düzeyinde ve ikisi de farklı teknik ailelerden olduğunda. Keman ile klarnete aynı anda başlayan bir kursiyer, iki ayrı beden alışkanlığını aynı anda kurmaya çalışır. Günlük çalışma süresi ikiye bölünür; her ikisinde de kalıplaşme gecikir. Sonuç çoğu zaman ikisini de orta yolda bırakmaktır.

İşe yaradığı durumlar ise üç başlıkta toplanır. Birincisi, çalgılardan birinin ana çalgı olarak kurulmuş olmasıdır. Ana çalgıda belirli bir düzeye gelen kursiyer, ikinci bir çalgıya haftada daha az zaman ayırarak başlayabilir; buradaki amaç ustalık değil genişlemedir.

İkincisi, çalgıların birbirini besleyecek biçimde seçilmiş olmasıdır. Piyano, hemen her çalgının yanında ikinci çalgı olarak işe yarar. Armoniyi gözle görünür kılar ve teoriyi somutlaştırır. Şan çalışan bir kursiyer için piyano, entonasyon ve okuma çalışmasını kolaylaştırır. Bas gitar çalan biri için davul seti, ritmik yerleşimi anlamayı sağlar.

Üçüncüsü, aynı ailenin içindeki geçişlerdir. Klarnetten saksafona, kemandan viyolaya, bağlamadan curaya geçiş, baştan başlamak değildir; teknik temelin büyük bölümü taşınır. Bu durumda "iki çalgı" ifadesi zaten bir abartıdır.

Zaman hesabı dürüst yapılır. İkinci çalgı, birinciden çalınan zamanla öğrenilir. Günde otuz dakika çalışabilen bir kursiyer bunu ikiye böldüğünde, her iki çalgıda da ilerleme hissedilir biçimde yavaşlar. İkinci çalgı için ek zaman ayrılamıyorsa, karar ertelenir.

Çocuklarda ölçü daha katıdır. Dikkat süresi ve haftalık program zaten sınırlıdır; ikinci çalgı çoğu zaman yük olur. Buna karşılık, ana çalgının yanında yürüyen ritim ve koro çalışmaları ikinci çalgı sayılmaz — bunlar tamamlayıcıdır ve önerilir.

Karar verirken sorulacak soru şudur: ikinci çalgı neyi çözecek? Cevap "merak ediyorum" ise, bir deneme dersi yeterlidir. Cevap "grupta ihtiyaç var" ya da "armoniyi görmek istiyorum" gibi somut bir şeyse, ikinci çalgı belirli ve sınırlı bir amaçla programa girebilir.

Bir de geçici durumlar vardır. Ana çalgıda bir plato dönemine giren kursiyer için ikinci bir çalgıya kısa süreli geçiş, kulak ve motivasyon açısından yararlı olabilir. Bu, çalgı değiştirmek değil, dinlendirmektir.