Jacqueline du Pré ve Elgar Konçertosu

Edward Elgar'ın Çello Konçertosu 1919'da yazıldı ve ilk icrası kötü geçti. Prova süresi yetersizdi, orkestra hazırlıksızdı, eleştiriler soğuktu. Eser sonraki kırk yıl boyunca çalındı ama dağarın merkezine yerleşmedi.

1965'te yirmi yaşındaki Jacqueline du Pré'nin John Barbirolli yönetimindeki kaydı bu durumu değiştirdi. Kayıt, eseri konçerto dağarının en çok çalınan parçalarından biri hâline getirdi. Bugün pek çok dinleyici eseri du Pré'nin icrasıyla tanıyor ve başka icraları ona göre değerlendiriyor.

İcranın ayırt edici yanı ölçüsüzlüğe yaklaşan anlatım yoğunluğudur. Tempo esnemeleri geniştir, vibrato yoğundur, dinamik uçlar birbirinden uzaktır. Konçertonun kendi karakteri — Birinci Dünya Savaşı sonrasında yazılmış, geri çekilmiş ve yaslı bir eser — bu yaklaşımı taşıyor.

Du Pré'nin kariyeri 1973'te, yirmi sekiz yaşında, multipl skleroz tanısıyla sona erdi. Aktif icracılık dönemi on yıldan kısa sürdü. Geriye kalan kayıtlar sınırlıdır ama Elgar, Dvořák, Schumann ve Haydn konçertoları ile Beethoven sonatları bu sürede kaydedildi.

Bir icracının bir eserle bu kadar özdeşleşmesi pedagojik olarak iki yönlü etki yapar. Bir yandan eseri çalışan her öğrenci için güçlü bir referans vardır; öte yandan bu referans, kendi yorumunu kurmayı zorlaştırır. Bir eseri ilk kez çalışırken tek bir kaydı defalarca dinlemek, çoğu zaman taklit üretir.

Bu yüzden dağar çalışmasında yaygın öneri, ilk okuma aşamasında kayıt dinlememektir. Nota kendi kararlarını verdirtir; kayıt sonradan, karşılaştırma için dinlenir.

Derslerimizde yeni bir eser önce notadan okunur ve kursiyerin kendi cümleleme kararları alınır. Kayıt dinleme, bu kararlar oluştuktan sonra ve birden fazla icra karşılaştırılarak yapılır.