Konserden Sonra: Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Bir dinleti ya da konserden sonra icracının hatırladığı şey, gerçekte olan şeyle aynı değildir. Heyecanın etkisiyle hatalar büyür, iyi giden bölümler silinir. Aynı akşam yapılan değerlendirme neredeyse her zaman gerçekten daha olumsuzdur ve işe yaramaz.

Değerlendirmenin doğru zamanı, heyecanın dağılmasından sonradır — genellikle ertesi gün ya da bir gün sonrası. O zamana kadar yapılacak tek şey, kaydın varlığını güvence altına almaktır.

Değerlendirmenin birinci aracı kayıttır. Kayıt olmadan yapılan bir konuşma, iki kişinin farklı hatırladığı bir olayı tartışmasından ibaret kalır. Basit bir telefon kaydı bile bu tartışmayı bitirir.

İkinci araç sıradır. Değerlendirme önce işleyenle başlar. Bu bir nezaket değil, yöntemdir: işleyen şeyin ne olduğu bilinmezse tekrar edilemez. Ardından sorunlu noktalar, tek tek ve nedenleriyle birlikte ele alınır.

Üçüncü araç ayrımdır. Sahnede çıkan sorunlar üç türdür ve üçü farklı çözüm ister. Birincisi hazırlık sorunudur: o bölüm zaten evde de tam oturmamıştı. Çözümü çalışmadır. İkincisi dayanıklılık sorunudur — evde oturan bölüm, heyecan altında dağılmıştır. Çözümü provayı zorlaştırmaktır: ısınmadan, yorgunken, başkalarının önünde çalmak. Üçüncüsü ortam sorunudur: monitör duyulmamış, sandalye yüksek gelmiş, ışık notayı görmeyi engellemiştir. Çözümü teknik değil lojistiktir ve bir sonraki sefere not edilir.

Bu ayrım yapılmadığında her sorun "daha çok çalışmalıyım" diye okunur; oysa dayanıklılık ve ortam sorunları çalışmayla çözülmez.

Dördüncü araç somutluktur. "İyi değildi" ya da "gergindim" gibi cümleler eyleme dönüşmez. "İkinci bölümün girişinde tempo hızlandı" cümlesi ise doğrudan bir sonraki haftanın çalışma maddesidir.

Topluluk çalışmalarında değerlendirme grup olarak yapılır ve kişiselleşmeden yürütülmesi gerekir. Kayıt bu konuda yine en güvenilir aracı sağlar: tartışma, kimin ne yaptığı üzerinden değil, kayıtta duyulan şey üzerinden yürür.

Çocuklarda değerlendirme daha kısa ve daha seçicidir. Ertesi gün kayıt birlikte izlenir; çocuk çoğu zaman hatırladığından daha iyi çaldığını kendisi görür. Bir iki somut madde konuşulur, gerisi bırakılır.

Değerlendirmenin bir kapanışı bulunur: bir sonraki sahne için tek bir hedef. Çok sayıda madde, hiçbirine dönülmemesiyle sonuçlanır.