ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Geleneksel çalgılar

Kora: Yarım Kabak Gövde ve Yirmi Bir Tel

Batı Afrika'nın tezeneli çalgısı büyük bir kabağın yarısı üzerine kuruluyor.


Batı Afrika'da kora adıyla anılan çalgı, bir arp ile udun arasında durur. Gövdesi, ikiye kesilmiş büyük bir kabaktan yapılır ve üzeri inek derisiyle kaplanır. Bu rezonans odası uzun bir sert ağaç sapa bağlanır.

Çalgının tel sayısı yirmi birdir. Teller sapın üzerinde iki ayrı düzlemde dizilir ve iki elin başparmakları ile işaret parmakları tarafından çekilerek seslendirilir. Akort işlemi için sap üzerindeki deri halkalar kullanılır.

Bu halkalar çalgıyı akort bakımından esnek hâle getiriyor. Halkaların sap üzerinde kaydırılmasıyla çalgı, dört ayrı yedi sesli diziden birine getirilebilir. Akort değişimi bu düzende herhangi bir donanım değişikliği istemez.

Çalgının icracıları belirli ailelerden gelir. Geleneksel olarak kora çalanlar griot ailelerinden çıkar ve çalgıyı çalan kişiye jali denir. Çalgının dağarı, bu ailelerin kuşaklar boyunca taşıdığı sözlü tarih anlatımıyla birlikte aktarılır.

Çalgının yirminci yüzyıldaki yayılması yeni biçimler de üretti. Amerika'da Robert Grawi tarafından geliştirilen elektrikli gravikord ile yirmi bir telli gravi-kora, çalgının yirminci yüzyılda ürettiği yeni biçimler arasında anılır. Bir çalgının başka bir coğrafyaya geçmesi, çoğunlukla gövdesinin malzemesini değiştirmekle başlıyor.

Soru ve cevap

Kora'nın gövdesi neyden yapılır?

İkiye kesilmiş büyük bir kabaktan yapılır ve üzeri inek derisiyle kaplanır. Bu rezonans odası uzun bir sert ağaç sapa bağlanır.

Akort nasıl değiştirilir?

Sap üzerindeki deri halkaların kaydırılmasıyla yapılır. Çalgı böylece dört ayrı yedi sesli diziden birine getirilebilir.