Koto: Akordun İcradan Önce Kurulduğu Çalgı
On üç telli Japon çalgısında her telin eşiği ayrı ayrı yerleştiriliyor.
Japonya'nın koto adlı çalgısı uzun bir gövde üzerine gerilmiş on üç telden kurulur. Teller, gövdenin üzerine yerleştirilen ve birbirinden bağımsız biçimde hareket eden eşikler üzerinde durur. Bu eşiklerin geleneksel malzemesi fildişi olarak anılır. Bu eşikler her icradan önce elle tek tek konumlandırılır.
Bu düzen, akordu bir hazırlık işine çeviriyor. Her telin perdesi, eşiğinin gövde üzerindeki yerine göre belirlenir; bir eser başka bir dizi gerektiriyorsa eşikler yeniden yerleştirilir. Akort, çalmaya başlamadan önce tamamlanan ayrı bir işlem hâline gelir.
Çalgının çalma aracı bir parmak takımıdır. Teller üç parmağa geçirilen tırnak biçimli uçlarla çekilir. Uçların malzemesi ve biçimi, çıkan sesin keskinliğini belirler.
Çalgının kökeni saray müziğine bağlanıyor. Kaynaklar çalgının saray kökenli olduğunu belirtir ve klasik Çin guzheng'inin soyundan geldiğini aktarır. Bir kaynak bugünkü biçimin on altıncı yüzyılda ortaya çıktığını verir.
Gezer eşik ya da gezer perde fikri başka geleneklerde de görülür. Hindistan'ın sitar çalgısında perdeler aynı mantıkla yerinden oynatılabilir. Akordu kalıcı bir donanıma değil her icra öncesinde kurulan bir düzene bağlamak, birbirinden uzak iki gelenekte birlikte bulunuyor.
Soru ve cevap
Koto nasıl akort edilir?
Her telin perdesi, eşiğinin gövde üzerindeki yerine göre belirlenir. Bir eser başka bir dizi gerektiriyorsa eşikler icradan önce yeniden yerleştirilir.
Teller neyle çekilir?
Üç parmağa geçirilen tırnak biçimli uçlarla çekilir. Uçların malzemesi ve biçimi, çıkan sesin keskinliğini belirler.
Bu konunun dersi
DerslerimizGeleneksel Tezeneli ve Mızraplı Çalgılar