ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Geleneksel çalgılar

Kora'nın Kökeni: Anlatı ile Soy Ağacı Arasında

Çalgının ne zaman ortaya çıktığı, sözlü anlatı ile soy kütüğü karşılaştırılarak hesaplanıyor.


Yazılı kaydın bulunmadığı yerde bir çalgının yaşı nasıl hesaplanır? Batı Afrika'nın kora çalgısı için iki yol birlikte kullanılıyor: sözlü anlatı ve icracı ailelerin soy kütüğü. İkisi aynı tarihi vermiyor.

Kaynaklar çalgının çıkış yerinde birleşiyor. Kora'nın, bugünkü Gambiya, Gine-Bissau ve Senegal topraklarının bir bölümünü kapsayan Mandinka krallığı Kaabu'dan geldiği belirtilir. İlk çalgıyı yapan ve çalan kişi olarak çoğunlukla Jali Mady Wuleng anılır.

Sözlü anlatı bir mağaradan söz eder. Yaygın anlatıya göre Wuleng, kaçan gelinini aramak için bir mağaraya girdi ve elinde kora ile çıktı. Anlatının kendisi bir tarih vermez, yalnız bir başlangıç noktası kurar.

Soy kütüğü ise sayı veriyor. İcracı Sidiki Diabate'nin verdiği kütük, Wuleng'e kadar yedi kuşak geriye gider; bu hesap çalgıyı on sekizinci yüzyıla yerleştirir. Başka bir değerlendirme kökeni Jali Mady Fouling Cissoko'ya bağlar ve Kaabu'nun on altıncı yüzyıldaki kuruluşundan bir süre sonrasını gösterir.

İki yöntem arasındaki iki yüzyıllık fark bilgi eksikliği değildir. Sözlü aktarım kuşak sayar, anlatı ise köken kurar; ikisi ayrı sorulara cevap verir. Bir çalgının tarihini aramak, o tarihi kimin tuttuğunu aramakla başlıyor.

Soru ve cevap

Kora nerede ortaya çıktı?

Kaynaklar bugünkü Gambiya, Gine-Bissau ve Senegal topraklarını kapsayan Mandinka krallığı Kaabu'yu gösterir. İlk çalgıyı yapan kişi olarak çoğunlukla Jali Mady Wuleng anılır.

Çalgının yaşı nasıl hesaplanıyor?

İcracı Sidiki Diabate'nin verdiği soy kütüğü yedi kuşak geriye gider ve çalgıyı on sekizinci yüzyıla yerleştirir. Başka bir değerlendirme kökeni on altıncı yüzyıl sonrasına bağlar.