Sanxian'dan Shamisen'e: Bir Çalgının Ada Yolculuğu
Çin'in üç telli çalgısı Okinawa üzerinden Japonya'ya geçti ve biçim değiştirdi.
Çalgılar coğrafya değiştirdiğinde adını da biçimini de koruyamaz. Japonya'nın shamisen çalgısı bunun açık bir örneğidir; kökeni Çin'in sanxian adlı üç telli çalgısına bağlanır. Aradaki durak Okinawa adası olarak veriliyor.
Aktarımın tarihi için kaynaklarda iki ayrı rakam veriliyor. Bir kaynak sanxian'ın on dördüncü yüzyılın sonunda Okinawa'ya ihraç edildiğini belirtir. Başka bir kaynak adın sanxian'dan türemesini on altıncı yüzyıla tarihler.
Yol boyunca olan değişim en açık biçimde malzemede görülüyor. Çin ile Okinawa'daki biçimde gövdeyi yılan derisi kaplarken, Japonya ana adasında kedi ve köpek derisi kullanıldığı aktarılır. Yerel malzemenin bulunabilirliği, çalgının sesini de değiştirmiş durumda.
Çalgının çalma aracı da bu yolculukta ayrıştı. Japonya'daki biçimde bachi adı verilen büyük bir mızrap kullanılır ve bu mızrap tele vururken deriye de çarpar. Aynı ailedeki çalgılar, çalma araçları yüzünden birbirinden uzaklaşabiliyor.
Bu yolculuk tek bir adımda da tamamlanmadı. Üç telli bir çalgının Çin'den Okinawa'ya, oradan Japonya ana adasına geçmesi yüzyıllar sürdü ve her durakta kendi yerel dağarı oluştu. Bir çalgının kökenini bulmak, onu bugünkü hâliyle açıklamaya tek başına yetmiyor.
Soru ve cevap
Shamisen'in kökeni nereye bağlanır?
Çin'in sanxian adlı üç telli çalgısına bağlanır. Aktarım Okinawa üzerinden gerçekleşti ve bir kaynak bunu on dördüncü yüzyılın sonuna tarihler.
Yol boyunca ne değişti?
Gövde derisi değişti; Çin ile Okinawa'da yılan derisi, Japonya ana adasında kedi ve köpek derisi kullanıldığı aktarılır. Çalma aracı da ayrıştı ve Japonya'da büyük bir mızrap yerleşti.
Bu konunun dersi
DerslerimizGeleneksel Tezeneli ve Mızraplı Çalgılar