ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Geleneksel çalgılar

Pipa: Mızrabın Yerini Parmak Alınca

Çin'in armut gövdeli udu, Tang döneminde mızrabı bırakıp parmakla çalınmaya başladı.


Çin'in pipa adlı çalgısı armut gövdeli ve dört tellidir. Kökeni konusunda kaynaklar ayrışır; armut biçiminin Orta Asya, Gandhara ya da Hindistan üzerinden geldiği öne sürülür. Çin'deki armut gövdeli betimlemeler ise Han sonrasına, yani Jin dönemine tarihlenir.

Çalgının en yaygın olduğu dönem Tang'dır. Çalgı o dönemde saray müziğinin baş çalgıları arasına girdi ve çok geniş bir ilgi gördü. Yabancı müziğin moda olduğu erken Tang yıllarında, eğri saplı ve yatay tutulan bir biçim de dolaşımdaydı.

Dolaşımdaki iki biçim zamanla birbirine karıştı. Yatay tutularak tahta bir mızrapla çalınan eğri saplı pipa ile daha eski Çin pipası aynı dönemde birleşti. Ortaya çıkan çalgı, bu iki ayrı geleneğin ortak ürünü olarak sayılıyor.

Dönemin asıl değişikliği mızrabın bırakılmasıydı. Tang döneminde yenilenen çalgı mızrabı bıraktı ve parmakla çalınmaya başlandı. Bu geçiş, çalgıda çalınabilen figürlerin sayısını ve hızını doğrudan etkiledi.

Mızrap ile parmak arasındaki fark teknik bir ayrıntıdan fazlasıdır. Mızrap tek yönlü ve güçlü bir vuruş verir; parmaklar ise aynı anda birden çok teli birbirinden ayrı biçimde kullanabilir. Bir çalgının dağarı, onun hangi araçla çalındığına göre yeniden kuruluyor.

Soru ve cevap

Pipa kaç telli bir çalgıdır?

Armut gövdeli ve dört telli bir çalgıdır. Kökeni konusunda kaynaklar ayrışır ve armut biçiminin Orta Asya ile Hindistan üzerinden geldiği öne sürülür.

Mızrap ne zaman bırakıldı?

Tang döneminde yenilenen çalgı mızrabı bıraktı ve parmakla çalınmaya başlandı. Bu geçiş, çalgıda çalınabilen figürlerin sayısını ve hızını doğrudan etkiledi.