Parmak Numarası: Küçük İşaretin Büyük İşi

Notanın üzerindeki bir ile beş arasındaki küçük rakamlar, piyano öğrenen kursiyerlerin en çok göz ardı ettiği işaretlerdir. Göz ardı edilmelerinin nedeni anlaşılırdır: pasaj, başka parmaklarla da çalınabilmektedir. Sorun çalınabilmesi değil, her seferinde başka türlü çalınmasıdır.

Motor öğrenme tekrar üzerine kuruludur ve tekrarlanan şeyin aynı olması gerekir. Her denemede farklı bir parmak dizisi kullanan kursiyer, otuz tekrarın sonunda otuz farklı hareketi biraz biraz öğrenmiş olur; hiçbirini tam öğrenmez. Pasaj yavaşta çalınır, hızda dağılır.

İyi bir parmak düzeninin ölçütleri bellidir. Birincisi ekonomidir: en az el hareketiyle en çok notaya ulaşmak. İkincisi süreklilik — bağlı çalınması gereken yerlerde elin sıçramaması, gerekirse parmak değiştirerek sesin kesilmemesi. Üçüncüsü hazırlıktır: bir pasajın bitiş konumu, bir sonrakinin başlangıcını zorlaştırmaz. Dördüncüsü rahatlıktır; teknik olarak kitaba uygun ama o el için gergin bir çözüm iyi bir çözüm değildir.

Basılı notadaki numaralar bir başlangıçtır, kural değildir. Yayıncı, ortalama bir el için yazar. Küçük elli bir kursiyerde ya da önceki pasajın bitişi farklı olduğunda başka bir çözüm gerekebilir. Numaralar denenir, gerekirse değiştirilir — ve değiştirilen numara kurşun kalemle yazılır.

Yazmak burada işin can alıcı kısmıdır. Kafada verilen bir karar üç gün sonra hatırlanmaz; hatırlanmadığında da her tekrar yeniden karar vermek zorunda kalır.

Kararın zamanlaması da önemlidir. Numara, eserin ilk okumasında belirlenir. Birkaç hafta serbest çalınmış bir pasaja sonradan numara koymak, yerleşmiş bir alışkanlığı sökmeyi gerektirir.

Bir başka tuzak, yavaşta rahat gelen bir numaranın hızda çalışmamasıdır. Numara kararı, hedef tempoya yakın kısa bir denemeyle sınanır.

Ölçek ve arpej çalışmasının bu konudaki rolü doğrudandır. Standart parmak kalıpları öğrenildiğinde, kursiyer dağar içindeki benzer figürleri tanır ve numarayı düşünmeden doğru olanı kullanır. Bu, ölçek çalışmasının en somut karşılığıdır.

Başparmak geçişi ayrı bir başlıktır ve piyanoda akıcılığın büyük bölümünü belirler. Başparmağın diğer parmakların altından zamanında ve sessizce geçmesi, ayrıca çalışılması gereken bir harekettir.

Çocuklarda numara alışkanlığı ilk yıllarda kurulur ve esnetilmez; bu dönemde kazanılan düzen, sonraki yılların tamamını belirler.