Rameau ve Armoni Kuramının Doğuşu
Akorları kök sesine göre düşünmek, bugün olağan sayılan ama on sekizinci yüzyılda yeni olan bir fikirdi.
On sekizinci yüzyıl başına kadar çok sesli müzik büyük ölçüde hat mantığıyla düşünülüyordu: her ses kendi ezgisini taşır, uyumluluk kuralları hatların kesişimini düzenlerdi. Akorların kendi başına bir kimliği olduğu fikri henüz yerleşmemişti.
Jean-Philippe Rameau, hem besteci hem kuramcıydı. 1722'de yayımladığı armoni incelemesinde, bir akorun sesleri nasıl dizilirse dizilsin aynı akor sayılabileceğini savundu. Do-mi-sol ile mi-sol-do aynı akorun iki farklı çevrimidir; ikisinin de kökü do'dur.
Bu fikir bugün temel bilgi sayılır ve tam olarak bu yüzden önemidir görünmez. Kök sesi kavramı olmadan akor sembolü yazılamaz, armonik analiz yapılamaz, derece numaraları kullanılamaz.
Rameau ayrıca temel bas kavramını geliştirdi: bir eserin altında, akorların köklerinden oluşan görünmez bir hat vardır ve armonik yürüyüş bu hatla anlaşılır. Modern armoni derslerindeki derece analizi bu düşüncenin devamıdır.
Kuramını doğal harmonik serisine dayandırmaya çalıştı. Bir telin titreşiminde temel sesin üstünde beliren harmonikler, majör akorun seslerini içerir; Rameau bunu majör akorun doğal olduğunun kanıtı saydı. Minör akorun aynı biçimde açıklanamaması kuramının zayıf noktası oldu ve uzun süre tartışıldı.
Opera bestecisi olarak da dönemin tartışmalarının merkezinde yer aldı; Fransız ve İtalyan opera anlayışları arasındaki kavga onun eserleri üzerinden yürüdü.
Derslerimizde armoni, akor çevrimleri ve kök sesi kavramıyla başlar. Derece analizi bu temel üzerine kurulur.
Soru ve cevap
Akor çevrimi nedir?
Aynı akorun seslerinin farklı sırayla dizilmesidir. Kök sesi değişmez; en pes seste hangi akor sesinin bulunduğu çevrimi belirler.
Derece analizi ne işe yarar?
Akorları tonalite içindeki işlevlerine göre adlandırır. Böylece farklı tonalitelerdeki aynı yürüyüş aynı biçimde tanınır ve aktarılabilir.
Bu konunun dersi
DerslerimizArmoni Dersleri