Repertuvar Seçimi: Kim Karar Verir?

Çalışılacak eserlerin kim tarafından seçileceği, derslerde açıkça konuşulmayan ama sürekli etkisini gösteren bir konudur. İki uç da sorunludur ve ikisi de yaygındır.

Tümüyle öğretmenin seçtiği dağar teknik olarak tutarlı ilerler: her eser bir öncekinin üzerine bir şey koyar. Ancak kursiyer bu dizide kendi zevkini bulamazsa, çalışma giderek bir ödeve dönüşür. Özellikle yetişkin kursiyerlerde bırakma nedenlerinin başında bu gelir — teknik olarak ilerlemiş, ama hiç sevdiği bir parçayı çalamamış olmak.

Tümüyle kursiyerin seçtiği dağar ise başka türlü tıkanır. Sevilen parçalar çoğu zaman düzeyin üstündedir ve teknik sıra gözetmez. Üç ay aynı parçayla boğuşan kursiyer, o parçayı da çalamaz, ilerleyemediği için de soğur.

İşleyen düzen bir bölüşmedir. Dağarın bir bölümü teknik gerekçeyle öğretmen tarafından seçilir: etüt, ölçek çalışmaları ve bir sonraki beceriyi hazırlayan eserler. Bir bölümü ise kursiyerin isteğiyle belirlenir. Oran değişebilir, ancak kursiyerin seçtiği bölüm hiç yoksa sorun çıkar.

Kursiyerin istediği parça düzeyin çok üstündeyse üç yol vardır. Birincisi düzenlemedir: parçanın basitleştirilmiş bir sürümü çalışılır, aslı hedef olarak kalır. İkincisi parçalamadır — eserin en sevilen bölümü alınır, tamamı sonraya bırakılır. Üçüncüsü köprü kurmaktır: hedef eserin gerektirdiği tekniği içeren, ancak daha kolay olan bir ara eser seçilir ve hedef görünürde tutulur.

Çocuklarda seçim biraz daha yönlendirilir, ancak tümüyle elden alınmaz. İki üç eser sunulup içinden birini seçtirmek, hem teknik sırayı korur hem karar duygusu verir. Bu küçük yöntem, çocukta sahiplenmeyi belirgin biçimde artırır.

Sınav ve dinleti dağarı ayrı değerlendirilir. Orada ölçüt zevk değil güvenilirliktir: teknik sınırın bir adım altında, kursiyerin anlatacak şeyi olduğu eserler seçilir. Bu dağar dönem başında belirlenir ve değiştirilmez.

Dağarda çeşitlilik de gözetilir. Yalnız tek dönemden ya da tek türden eser çalışan kursiyer, o türün dışına çıktığında zorlanır. Türkçe eserler, geleneksel dağar, popüler müzik ve klasik dönem eserleri bir arada yürüdüğünde hem kulak hem teknik genişler.

Bir eserin ne zaman bırakılacağı da bir karardır. Aylarca aynı yerde duran bir eser, kursiyerin düzeyine göre ya erken seçilmiştir ya da yanlış çalışılmaktadır. Kenara koyup birkaç ay sonra dönmek çoğu zaman en verimli çözümdür; o aralıkta gelişen teknik, eseri kendiliğinden kolaylaştırır.