Sınav Repertuvarı: Zor Eser Her Zaman Doğru Değildir

Sınava hazırlanan adayların sık yaptığı seçim, düzeylerinin üzerinde bir eser almaktır. Gerekçe anlaşılırdır: zor bir eser, teknik yeterliliği gösterir sanılır. Uygulamada sonuç çoğu zaman tersidir.

Jüri, eserin listedeki zorluk derecesini değil, önündeki icrayı değerlendirir. Düzeyin üzerindeki bir eserde teknik pasajlar bulanıklaşır, tempo dengesizleşir, ton bozulur ve müzikal ifade geri plana düşer. Aynı adayın rahatça çalabileceği bir eserde ise ton, cümleleme ve denetim öne çıkar — ve değerlendirilen şey tam olarak budur.

İkinci sorun sınav koşullarıdır. Sınav ortamında heyecan, teknik güvenliği düşürür. Evde yüzde doksan güvenle çalınabilen bir yer, sahnede aksayabilir. Seçilecek eserin güvenlik payı olmalıdır: rahat çalınabilen bir eser, heyecan altında da ayakta kalır.

Üçüncü ölçüt, eserin adayın güçlü yanlarını göstermesidir. Her adayın öne çıkan bir tarafı vardır — ton, ritmik kararlılık, cümleleme, hız. Seçilen dağar bu tarafı görünür kılmalı; zayıf yanı sergileyen bir eser seçmek gereksiz bir risktir.

Dördüncü ölçüt çeşitliliktir. Birden çok eser isteniyorsa, farklı dönem ve karakterden seçilmesi adayın genişliğini gösterir. Aynı karakterde iki eser, aynı bilgiyi iki kez verir.

Beşinci ölçüt hazırlık süresidir. Bir eserin sınava hazır olması, notaların öğrenilmesinden çok daha uzun sürer; ezber güvenliği, farklı ortamlarda çalma denemesi ve baştan sona hatasız geçişler zaman ister. Son haftalarda eser değiştirmek, hazırlığı baştan başlatmak demektir.

Sınav kılavuzunun koyduğu sınırlar da gözetilir: bazı kurumlar belirli dönem ya da tür şartı koyar, bazıları süre sınırı getirir. Kılavuza uymayan bir seçim, ne kadar iyi çalınırsa çalınsın sorun üretir.

Hazırlığın son aşamasında eseri farklı ortamlarda ve dinleyici önünde çalmak, sınav koşullarına en yakın provadır.

Ezber güvenliği ayrı bir çalışma başlığıdır. Bir eseri baştan sona hatasız çalabilmek, herhangi bir yerden başlayabilmekle aynı şey değildir. Sınav öncesi hazırlıkta eserin birkaç farklı noktasından başlayarak çalışmak, sahnede bir aksama olduğunda toparlanmayı mümkün kılar.

Derslerimizde sınav hazırlık programında dağar, adayın güvenli çalabildiği düzeyden ve güçlü yanlarını gösterecek biçimde seçilmektedir.