ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Vurmalı çalgılar

Zil Alaşımı: B20 ile B8 Arasındaki Fark Nereden Gelir?

Dökme zil iyi, levha zil ucuz denir; alaşımın kendisi başka bir şey söylüyor.


Zil tartışmalarının çoğu dökme ile levha ayrımında düğümlenir ve bu ayrım bir kalite sıralaması gibi konuşulur. Alaşımın fiziği bakıldığında tablo değişir.

İki yerleşik bronz vardır. B20, yüzde seksen bakır ile yüzde yirmi kalaydan oluşur; adını da bu orandan alır. B8 ise yüzde doksan iki bakır ve yüzde sekiz kalay taşır.

Üretim biçimini belirleyen şey kalay oranıdır. Yüksek kalay alaşımı kırılgandır ve levha hâline getirilemez; her B20 zil bu sebeple tek tek dökülür. B8 ise soğuk hadde ile levhaya dönüşebildiğinden ticari malzeme olarak çeşitli kalınlıklarda hazır bulunur. Dökme ile levha arasındaki fark böylece bir tercih değil, malzemenin dayattığı bir sonuç hâline gelir.

Yaygın kanıyı bozan örnekler de var. Paiste'in profesyonel 2002 serisi, markanın kendi B8 alaşımından levha olarak basılır. Aynı üretici 1989'da yaklaşık yüzde on beş kalay taşıyan bir levha alaşımı çıkardı. Zildjian'ın giriş serilerinde kullanılan bronz ise dışarıdan dökme olarak alınır; levha sözcüğü burada biçimlendirmeyi anlatır, dökümün yokluğunu değil. Adlandırmanın kendisi yanıltıcıdır.

Ses tarafında kaynaklar ayrışır. Kimi farkın tınıdan çok tutarlılıkta olduğunu söyler, kimi levha zillerde alt uçtaki sesin daha belirgin çıktığını. Ortak olan nokta şudur: alaşımın adı, zilin hangi rafta duracağını tek başına belirlemez.

Soru ve cevap

B20 neden levha hâline getirilemez?

Yüzde yirmilik kalay oranı alaşımı kırılgan yapar ve hadde işlemine elvermez. Her B20 zil bu sebeple ayrı ayrı kalıba dökülerek üretilir.

Levha zil her zaman giriş seviyesi midir?

Paiste'in profesyonel 2002 serisi kendi B8 alaşımından levha olarak basılır. Levha sözcüğü üretim biçimini anlatır, kalite sınıfını değil.