Bach'ın Chaconne'u: Tek Çalgıya Yazılmış Bir Yapı
Bir keman bölümü neden iki yüzyıl boyunca başka çalgılara aktarıldı?
Solo keman için yazılmış bir bölümün piyanoya, gitara ve orkestraya aktarılması olağan bir durum değildir. Bach'ın Re minör Partita'sının kapanış bölümü, BWV 1004'ün Chaconne'u, tam bunu yaşadı. Temiz nüsha 1720 tarihini taşır ve Köthen yıllarına aittir.
Yapı kendini tekrarlayan kısa bir bas çizgisi üzerine kurulur. Aynı armonik dizi döner durur, üstündeki yazı her dönüşte başka bir dokuya geçer; tek bir çalgı sırayla ezgi, armoni ve bas işini üstlenir. Bölüm partitanın kapanışıdır ve kendinden önce gelen dans bölümlerinin hiçbirine benzemez. Aktarımların korumaya çalıştığı şey de bu dönen zemindir.
Brahms'ın 1877'de yazdığı mektup bunun en açık anlatımıdır. Eseri piyanonun yalnız sol eli için düzenlerken, tek elle çalmanın kemancının yaşadığı sınırlılığa en çok yaklaşan yol olduğunu anlattı. Clara Schumann'ın sakatlanan eli için yazıldığı yolundaki yaygın anlatı ise sonradan uydurulmuş bir hikâyedir.
Busoni aynı bölümü 1890'larda piyanonun iki eli için yazdı ve düzenlemesini Eugen d'Albert'e adadı. Bu metin konser salonunda bölümü kemandan bağımsız olarak tanıttı.
İki aktarım iki ayrı soruyu yanıtlar. Biri kemanın kısıtını korumayı seçer, öteki piyanonun olanağını açar; ikisi de aynı bas çizgisinin üstünde durur.
Soru ve cevap
Chaconne hangi eserin içinde yer alır?
Bölüm, Bach'ın solo keman için yazdığı Re minör İkinci Partita'nın kapanışıdır ve BWV 1004 numarasıyla anılır. Temiz nüsha 1720 tarihlidir.
Brahms'ın sol el düzenlemesi neden yazıldı?
Brahms 1877 tarihli mektubunda, eseri tek elle çalmanın kemancının karşılaştığı sınırlılığa en çok yaklaşan yol olduğunu anlatır. Clara Schumann'ın eliyle ilgili anlatı sonradan türemiş bir hikâyedir.
Bu konunun dersi
DerslerimizYaylı Çalgılar