Guido d'Arezzo ve Nota Yazısının İcadı
Portenin ve nota adlarının bulunması, müziğin öğretilme biçimini kalıcı olarak değiştirdi.
On birinci yüzyıla kadar Avrupa'da müzik aktarımı işitseldi. Yazılı işaretler vardı ama bunlar ezginin yönünü hatırlatan kaba işaretlerdi; kesin perdeyi göstermiyordu. Bir ezgiyi öğrenmek, onu bilen birinden duymayı gerektiriyordu.
Guido d'Arezzo, bir Benediktin keşişi olarak, koro çocuklarına ezgi öğretmenin ne kadar uzun sürdüğünü gördü ve bunu kısaltmak için iki şey geliştirdi.
Birincisi portedir. Yatay çizgiler çizip notaları bu çizgilerin üstüne ve arasına yerleştirdi; bir çizgiyi belirli bir perdeye sabitledi. Böylece yazı, perdeyi kesin olarak gösterir hâle geldi. Bugünkü beş çizgili porte bu fikrin devamıdır ve anahtar işareti, hâlâ o sabitleme işini yapar.
İkincisi hece sistemidir. Bilinen bir ilahinin her dizesi bir üst perdeden başlıyordu; Guido bu dizelerin ilk hecelerini nota adı olarak kullandı: ut, re, mi, fa, sol, la. Ut sonradan do oldu, si eklendi. Bugün kullandığımız nota adları buradan gelir.
Sistem bir öğretim aracıydı ve işe yaradı. Guido, önceden on yıl süren bir eğitimin bu yöntemle çok daha kısa sürede tamamlanabildiğini yazdı.
Bu icadın sonuçları teknik olmanın ötesindedir. Kesin yazı, bestecinin bulunmadığı yerde ve zamanda icra edilmesini mümkün kıldı. Çok sesli müziğin gelişmesi, karmaşık yapıların planlanabilmesi ve dağarın kuşaklar boyunca taşınması bu yazıya bağlıdır.
Derslerimizde solfej, hece sisteminin mantığı anlatılarak verilir. Aralıkların hecelerle kurulması, nota okumayı ezberden çıkarır.
Soru ve cevap
Nota adları nereden geliyor?
Guido d'Arezzo'nun kullandığı bir ilahinin dizelerinin ilk hecelerinden. Ut, re, mi, fa, sol, la adları buradan gelir; ut sonradan do oldu ve si eklendi.
Anahtar işareti ne işe yarar?
Porte üzerindeki bir çizgiyi belirli bir perdeye sabitler. Diğer bütün notaların yeri bu sabitlemeye göre belirlenir.
Bu konunun dersi
DerslerimizTeori ve Solfej