Müzik Kulağı Doğuştan mı Gelir?

"Benim kulağım yok" cümlesi derslerde sıkça duyulur ve neredeyse her zaman yanlış bir ölçüme dayanır. Kursiyer, bir ezgiyi söylemeye çalışıp tutturamadığında ya da bir sesi ayırt edemediğinde bu sonuca varır. Oysa ortada birkaç ayrı beceri vardır ve bunlar birbirine karıştırılmaktadır.

Birincisi perde ayırt etmedir: iki sesin aynı mı farklı mı, hangisinin tiz olduğunu duyabilmek. Bu beceri neredeyse herkeste vardır ve çok kısa sürede keskinleşir.

İkincisi perdeyi üretebilmedir. Duyduğu sesi söyleyemeyen bir kursiyerin sorunu çoğu zaman kulağında değil, sesini yönetememesindedir. Kafada doğru duyulan bir ses, ses telleri onu üretmeyi bilmediği için yanlış çıkar. Bu, şan çalışmasıyla çözülen bir konudur ve kulak meselesi değildir.

Üçüncüsü aralık tanımadır: iki ses arasındaki mesafeyi adlandırabilmek. Bu tümüyle öğrenilen bir beceridir ve düzenli çalışmayla birkaç ayda ölçülebilir biçimde gelişir.

Dördüncüsü, çok az kişide bulunan mutlak kulaktır — bir sesi referanssız adlandırabilme. Halk arasında "müzik kulağı" denilen şey genellikle budur ve müzisyen olmak için gerekli değildir. Profesyonel icracıların büyük bölümü mutlak kulağa sahip değildir; hepsinin sahip olduğu şey ise geliştirilmiş bağıl kulaktır, yani sesler arasındaki ilişkiyi duyabilmek.

Bu ayrım yapıldığında "kulağım yok" cümlesi dağılır. Geriye şu kalır: hangi beceri eksik ve nasıl çalışılır?

Aralık tanıma için işe yarayan yöntem, her aralığı bilinen bir ezgiye bağlamaktır. Kursiyer kendi bildiği şarkılardan bir referans listesi kurar; sonra duyduğu aralığı bu listeye göre yerleştirir. Bu, soyut ezberden çok daha kalıcıdır.

Ezgi tekrarı için en etkili çalışma kısa ve günlüktür: iki üç sesli bir motif çalınır, söylenir, sonra çalgıda bulunur. Motif uzunluğu yavaş yavaş artırılır. Günde beş dakika, haftada bir saatten fazla iş görür.

Çocuklarda bu çalışmalar oyun biçiminde yürütülür ve sonuç çok daha hızlıdır. Ancak yetişkinde de gelişim durmaz; yalnız daha bilinçli bir çalışma ister.

"Kulağım yok" cümlesinin asıl zararı, ölçüm hatası olması değil, çalışmayı baştan kapatmasıdır. Bir kez bu sonuca varan kursiyer, kulak çalışmasını kendine kapalı bir alan sayar ve hiç denemez. Denenmeyen beceri de gelişmez; varsayım böylece kendini doğrular.