ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Solfej, teori ve armoni

Schenker Analizi: Bir Eserin İskeleti Nasıl Çıkarılır?

Bir eserin arkasında yatan taşıyıcı çizgiyi çıkarmayı amaçlayan analiz yöntemi.


Bir eseri anlamak için notaların tamamına bakmak her zaman yeterli olmaz. Heinrich Schenker, tonal bir eserin arkasında taşıyıcı bir çizgi bulunduğunu öne sürdü. Yöntemi bugün onun adıyla anılıyor.

Kuramın geç biçimi 1935'te yayımlanan Der freie Satz'da bulunur. Kitap, Neue musikalische Theorien und Phantasien dizisinin üçüncü cildidir ve İngilizceye Free Composition adıyla geçti. Metin bir eseri tek bir yüzey olarak değil, üst üste binen katmanlar olarak okumayı önerir.

Merkezdeki kavramın adı Ursatz'dır. Üstte aşağı doğru inen bir ezgi çizgisi ile altta tonik akorunun açılmasından kurulu bir bas yürüyüşü bulunur. Bu iskelet üzerine orta katman, onun üzerine de duyduğumuz yüzey kurulur.

Gösterim biçimi de kuramın parçasıdır. Schenker analizleri nota başlarıyla ve bağ çizgileriyle çizilir; şekildeki ritim imleri gerçek süreleri değil, katmanlar arasındaki sıra düzenini gösterir. İskelet çizgisi bir kontrpuan alıştırmasının temeli kadar yalındır ve ritim taşımaz.

En çok eleştirilen yanı da bu sadeliktir. Kuram, birbirine çok benzeyen az sayıda arka plan yapısına indirgediği gerekçesiyle tartışılır. Schenker analizleri üretirken yönü iskeletten yüzeye doğru kurdu; bugün çoğu uygulama ters yönde, partisyondan iskelete doğru çalışıyor.

Soru ve cevap

Ursatz nedir?

Bir eserin arkasında varsayılan taşıyıcı yapıdır. Üstte aşağı inen bir ezgi çizgisi ile altta tonik akorunun açılmasından kurulu bir bas yürüyüşü bulunur.

Yöntem hangi kitapta anlatılır?

Kuramın geç biçimi 1935'te yayımlanan Der freie Satz'da bulunur. Kitap üç ciltlik bir dizinin son halkasıdır ve İngilizceye Free Composition adıyla geçti.